Dzieło literackie
Wg Słownika wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych Władysława Kopalińskiego słowo adaptacja oznacza przystosowanie, przełożenie tekstu literackiego, przedstawienia teatralnego, zagrania roli przez aktora. Głównym elementem, z którego składają się dzieła literackie są słowa, natomiast film jest utworem wielowarstwowym, na który składają się: ruch, barwa i światła czyli obraz, muzyka, która jest komentarzem danej sytuacji, odpowiada za wytworzenie odpowiedniej atmosfery, dialogi, dźwięki towarzyszące różnym zjawiskom, oraz aktorów, którzy poprzez swoją mimikę, charakter, wiek, przekazują główną jego treść.
Angielska pisarka, Jane Austen w swoich powieściach opisuje życie angielskiej klasy wyższej, żyjącej na początku XIX w. Jedną z najbardziej znanych książek, przez nią napisanych jest ?Rozważna i romantyczna?. Pierwsza wersja powieści powstała około 1795r., gdy autorka miała 19 lat. Początkowo zatytułowana była Elinor and Marianne. Panny Dashwood, po śmierci ojca zostają zmuszone przez przyrodniego brata do wyprowadzenia się wraz z matką z rodzinnego domu. Przeprowadzają się do posiadłości Barton, gdzie mieszka ich daleki krewny. Romantyczna i uczuciowa Marianne zakochuje się nieszczęśliwie w nowo poznanym panu Willoughby, rozważna i stateczna Elinor dowiaduje się, że kochany przez nią Edward Ferrars ma już narzeczoną. Dodatkowo tą niezwykle trudną sytuację uczuciową dworu w Barton dopełnia bogaty, choć o wiele starszy sąsiad pań Dashwood, pułkownik Brandon, który darzy Marianne wielką, choć nieodwzajemnioną miłością. Austen ukazała w powieści kontrastowe postawy dwóch sióstr: rozważnej Eleonory oraz romantycznej Marianny. Pierwowzorem tych postaci okazały się być sama pisarka i jej siostra Cassandra. Jednakże w ostatecznej wersji powieści charaktery obu bohaterek są już bardziej skomplikowane. Tytuł powieści wpisał się w konwenanse osiemnastowiecznej powieści, w której przedstawiano cechy charakteru na zasadzie kontrastu. Austen wybrała własną drogę. Pokazała, iż rozsądek i romantyczność to cechy charakteru, które powinny się nawzajem przeplatać, uzupełniać. Rozważna siostra musi nauczyć się “romantyczności”, wyrażania swoich uczuć i dzielenia ich z innymi, a romantyczna, rozwagi, opanowania i zwracania uwagi na opinię innych. Pomimo, iż siostry cały czas podkreślają swoją odrębność, połączone są ze sobą głęboką więzią, która cały czas ulega przemianie. Poza tym książka ta ma wymiar dydaktyczno- moralizatorski. Tłumienie i podsycanie w sobie gwałtownych uczuć, uleganie im bez zwracania uwagi na głos rozsądku i wzgląd na innych, może przynieść opłakane skutki. Nie mniej gwałtowne burze szaleją w sercu Eleonory, ale ona potrafi nad nimi zapanować i to jej postawa jest stawiana za wzór. Książka ta stała się punktem wyjścia do stworzenia adaptacji filmowej pod tym samym tytułem. Film powstał w 1995 roku, jej reżyserem był Ang Lee. W rolę Marianne Dashword wcieliła się Kate Winslet, rolę Elinor zagrała Emma Thompson. Do roli Edwarda Ferrarsa reżyser wybrał Hugh Granta, Johna Willoughby- Greg Wise, pułownika Brandona- Alan Rickman. Film zrealizowano z wielkim rozmachem, jego atutem są wspaniałe zdjęcia i znakomite kreacje aktorskie. “Rozważna i romantyczna” została entuzjastycznie przyjęta przez krytykę amerykańską i w swoim czasie była jednym z najpoważniejszych kandydatów do Oscara. Otrzymała 7 nominacji, ale skończyło sie na jednej statuetce za Najlepszy Scenariusz Adaptowany.